Cleveringa lezing in Mandelieu op 26 november 2016

“Tolerantie en weerbare democratie”. Dat was de titel die Professor Paul Cliteur aan zijn speech heeft gegeven.

De Leidse hoogleraar in de encyclopedie van het recht was uitgenodigd om de jaarlijkse Cleveringa lezing in Zuid Frankrijk te houden. Cliteur , een expert op dit thema, is onlangs nog in het nieuws geweest aangezien hij in het proces Wilders omtrent “meer of minder Marokkanen” is gevraagd in de rechtbank zijn mening te geven.

De Cleveringa lezing is een jaarlijks evenement om een college van Professor Cleveringa aan de Leidse Universiteit in de tweede wereld oorlog te gedenken. Over de gehele wereld verzamelen op eind november Alumini van de Leids Universiteit en andere belangstellenden zich voor deze gelegenheid. Professor Cleveringa hield op 26 november 1940 een vlammend betoog ter verdediging van zijn Joodse collega Meijers die door de Duitse bezetter vanwege zijn Joodse identiteit het recht op college geven werd ontnomen.

“Ik ben het in alles wat U zegt met U oneens , maar ik zal strijden voor uw recht om het te mogen zeggen” Aldus de door Cliteur aangehaalde Voltaire als voorbeeld van het klassieke tolerantie begrip. Daarnaast werd het multiculturele tolerantie begrip geetaleerd:” U wordt geacht niets te zeggen waardoor een ander zich beledigd of aangevallen voelt in zijn diepste overtuigingen.”

Tussen deze begrippen bevinden zich werelden van verschil. Weliswaar wordt in het oude testament opgeroepen tot gewelddadig handelen tegen anders gelovenden maar de acceptatie van deze tekst is verdwenen. Hoe anders is dit met de gelijksoortige oproepen in de Koran. Dit waar in deze tijd - soms met al dan niet openlijke- steun vanuit het midden oosten zo genaamd Theo( God ) terrorisme wordt bedreven. De voorbeelden daarvan zijn ook in Frankrijk bij de aanslagen op Charlie Hebdo , Bataclan en Nice pijnlijk voelbaar geweest.

Hoe kunnen samenlevingen zich verweren tegen deze vormen van intolerantie? Daar werd door de 50 aanwezigen intensief over gediscussieerd. De open discussie laat zich niet in eenduidige conclusies samenvatten aldus organisatrice Lisette Tiddens - Engwirda. Wel was men van de mening dat met dit thema , de presentatie van Professor Cliteur , en het niveau van de discussie de nagedachtenis van Professor Cleveringa’s historisch college passend is herdacht.

Jan Karel Bout